Literacka Nagroda Nobla jest przyznawana przez Akademię Szwedzką od 1901 roku. Akademia składa się z 18 członków, wśród których znajdują się szwedzcy pisarze, poeci, filolodzy i historycy. Nad wyborem laureata pracuje Komitet Noblowski, w tym roku składający się z sześciu osób.
Każdego roku nazwiska kandydatów do nagrody mogą być zgłaszane nie tylko przez członków Akademii Szwedzkiej, ale także członków innych podobnych instytucji, profesorów literatury i filologii, laureatów literackiej Nagrody Nobla oraz przewodniczących stowarzyszeń literackich. Nominacje są tajne i zostają ujawnione dopiero po upływie pięćdziesięciu lat od przyznania nagrody.
Fakt, że nie znamy listy autorów każdego roku nominowanych do Nagrody Nobla, nie oznacza oczywiście, że czytelnicy i krytycy literaccy z całego świata nie spekulują na ten temat i nie próbują przewidzieć, kto danego roku otrzyma najważniejszy literacki laur świata. Jest wręcz przeciwnie – o przewidywaniach mówi się głośno i powszechnie. Od lat istnieją nawet zakłady bukmacherskie, w których można wytypować literackich Noblistów.
Zdecydowani faworyci bukmacherów dość rzadko rzeczywiście zostają uhonorowani literacką Nagrodą Nobla, jednak zakłady z pewnością mogą stanowić podpowiedź – dość często nagradzani autorzy znajdują się na dalszych miejscach list przewidywań. Weźmy pod uwagę ostatnie lata: wprawdzie laureat z 2017 roku Kazuo Ishiguro czy laureat z 2021 roku Abdulrazak Gurnah raczej nie pojawiali się w zestawieniach bukmacherów, jednak nagrodzona w 2018 roku Olga Tokarczuk i nagrodzona w 2022 roku Annie Ernaux były wymieniane w gronie faworytek. Z kolei laureata z 2019 roku Petera Handkego i laureatkę z 2020 Louise Glück wprawdzie wymieniano w gronie faworytów, ale dopiero na dość odległych miejscach (w trzeciej lub czwartej dziesiątce).
W tym roku w gronie faworytów wymienia się m.in. takich autorów i autorki, jak: Ludmiła Ulicka (Rosja), Jon Fosse (Norwegia), Can Xue (Chiny), Gerald Murnane (Australia), Anne Carson (Kanada), César Aira (Argentyna), Salman Rushdie (Wielka Brytania, USA), Mircea Cartarescu (Rumunia), Margaret Atwood (Kanada), a nawet Haruki Murakami (Japonia).
Niestety w 2023 roku szanse polskich autorów i autorek na otrzymanie literackiej Nagrody Nobla są raczej znikome. Mimo to spekuluje się, że na szerokiej liście nominacji mogą znajdować się takie nazwiska, jak: Hanna Krall, Ewa Lipska, Andrzej Sapkowski czy Magdalena Tulli.
W liczącej 122 lata historii literackiej Nagrody Nobla polscy autorzy byli wyróżniani – w zależności od przyjętego kryterium – 5 lub 6 razy. Wśród laureatów najważniejszej nagrody literackiej świata znaleźli się Henryk Sienkiewicz (1905), Władysław Reymont (1924), Czesław Miłosz (1980), Wisława Szymborska (1996) i Olga Tokarczuk (2018), a także Isaac Bashevis Singer (1978) – amerykański pisarz będący z pochodzenia polskim Żydem.