- Dzieje podziemia powojennego, nazywanego też niepodległościowym, są obszarem bardzo emocjonalnym, trwa proces nadawania jego uczestnikom rangi jedynych niezłomnych, jedynych w tym czasie patriotów, pożądanego źródła inspiracji dla współczesnych postaw ideowych. Trwa zatem instrumentalizacja tematu – mówił prof. Andrzej Friszke, przewodniczący jury.
Prof. Friszke powiedział, że tytuł książki dotyczy podstawowego pytania, z którym mierzyli się żołnierze Armii Krajowej i innych formacji po ustaniu niemieckiej okupacji: - Im dłużej w podziemiu trwali, tym bardziej dylematy stawały się trudniejsze, a możliwość uniknięcia represji mniejsza. Los zwykle był tragiczny - śmierć lub więzienie.
Przewodniczący jury zaznaczył, że podziemie nie było monolitem: - Antykomunizm nie był jedyną płaszczyzną, bohaterowie książki różnili się ideowo, charakterologicznie, mieli wahania, niektórzy nie potrafili już żyć inaczej niż z bronią, w lesie, bez potrzeby liczenia się z „górą” konspiracji i narzucanymi przez nią zasadami. Niektórzy ześlizgiwali się ku zbrodniom, i było ich niemało. Autorzy takie przykłady podają, nie relatywizując tragicznej rzeczywistości.
źródło:https://dzieje.pl